Αλλοτριοφαγία: Ασθένεια ή Συνήθεια?

Πολλές φορές έχουμε δει παιδάκια παίζοντας στα χώματα να βάζουν στο στόμα διάφορες βρομιές που βρίσκουν στο έδαφος ή έχουμε ακούσει για άτομα που τρώνε γυαλιά, σαπούνια ακόμα και αεροζόλ ή έχουμε δει ζώα που τρώνε χώμα. Τα περισσότερα τα θεωρούμε τρελά. Όμως όλα αυτά είναι μια μορφή αλλοτριοφαγίας.

Τα πρώτα είναι αθώα σχετικά, που θα μπορούσαν να καταλογιστούν στην περιέργεια του παιδιού να αντιληφθεί, να γνωρίσει, το περιβάλλον του. Ωστόσο υπάρχει ένα ποσοστό παιδιών στα οποία αυτή η ‘’περιέργεια’’ για μην βρώσιμα υλικά μπορεί να συνεχιστεί για παραπάνω από ένα μήνα που είναι το σύνηθες. Τότε μπορούμε να πούμε ότι το άτομο αυτό πάσχει από Σύνδρομο Pica.

Η Pica είναι μία διατροφική διαταραχή, η οποία αν και δεν έχει την ίδια αναγνωρισιμότητα με την ανορεξία και τη βουλιμία είναι εξίσου επικίνδυνη. Παρόλο που είναι θεραπεύσιμη το δύσκολο κομμάτι βρίσκεται στο να πείσεις το άτομο να παραδεχτεί το πρόβλημα του και να δεχτεί τη θεραπεία.

Η διαταραχή συναντάται κυρίως κατά την παιδική ηλικία, παρόλα αυτά υπάρχουν πολλά περιστατικά και σε ενήλικες κυρίως σε άτομα με ψυχικές διαταραχές, σε άτομα με αυτισμό, σε άτομα που κάνουν επικίνδυνες δίαιτες και σε έγκυες γυναίκες.

Αν και υπήρχαν αναφορές  περιστατικών αλλοτριοφαγίας από τα αρχαία χρόνια (κατανάλωση μη βρώσιμων υλικών πιστεύοντας ότι έχουν μαγικές ιδιότητες),  ακόμα και σήμερα τι ορίζεται ως pica διαφέρει από χώρα σε χώρα λαμβάνοντας υπόψη τα έθιμα και την ‘’ιατρική’’ κάθε χώρας όπως επίσης και τις θρησκευτικές τελετές.

Η λίστα με τις ουσίες της pica είναι πολύ μεγάλη όμως τα πιο συχνά περιστατικά καταναλώνουν:

  • Χώμα (γεωφαγία)- κυρίως ως κομμάτι πολιτιστικής κληρονομιάς. Σε ορισμένους μάλιστα πολιτισμούς τα ποσοστά κατά την εγκυμοσύνη ανέρχονται στο 60%.
  • Άμυλο (αμυλοφαγία)- δηλαδή ωμό ρύζι, μακαρόνια, αλεύρι.
  • Πάγος (παγοφαγία)- μπορεί να καταναλώνονται ακόμη και 24 κιλά πάγου ημερησίως!
  • Μπογιά τοίχου
  • Σαπούνι
  • Στάχτη

Τα πλήρη αίτια του pica δεν έχουν ακόμα διευκρινιστεί και ίσως είναι αδύνατο να συμβεί αυτό, όπως άλλωστε συμβαίνει και με τις περισσότερες διατροφικές διαταραχές. Παρ’ όλα αυτά υπάρχουν κάποιες υποθέσεις οι οποίες τελικά μπορεί να οδηγήσουν και σε μερική θεραπεία του προβλήματος ωστόσο και ακόμα αυτές δεν είναι 100% ακριβής.

Όμως επειδή το σύνδρομο εμφανίζεται σε άτομα με φτωχή διατροφή ένα τεστ για τη διάγνωση είναι η μέτρηση των επιπέδων του σιδήρου και του ψευδαργύρου.

Δεδομένου του κινδύνου των ιατρικών επιπλοκών (όπως δηλητηρίαση από μόλυβδο) που σχετίζονται με τη pica, η στενή ιατρική παρακολούθηση είναι απαραίτητη κατά τη διάρκεια της θεραπείας. Επιπλέον, η στενή συνεργασία με ομάδα ψυχολόγων εξοικειωμένων στην αντιμετώπιση της pica είναι ιδανικό για τη βέλτιστη αντιμετώπιση αυτών των περίπλοκων υποθέσεων.

 Το εγχειρίδιο για την Κλινική Παιδοψυχολογία  υποστηρίζει τις γενικές στρατηγικές συμπεριφοράς ως την πιο αποτελεσματική θεραπευτική προσέγγιση για pica.

Δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος τρόπος να προλάβεις το σύνδρομο. Όμως η προσεκτική προσοχή στις διατροφικές συνήθειες των παιδιών και η παρατήρηση παιδιών που έχουν μία προδιάθεση να βάζουν πράγματα στο στόμα τους ίσως προλάβει το σύνδρομο πριν να λάβουν χώρα οι επιπλοκές.